Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili, dağları, ovaları ve platolarıyla son derece çeşitli bir coğrafyaya sahiptir. Aynı gün içinde bir bölgede kar yağarken bir başka bölgede denize girilebilmesi bu çeşitliliğin en güzel örneğidir. Bu yazıda Türkiye’nin coğrafi bölgeleri olan yedi bölgenin nasıl belirlendiğini, iklimlerini, yer şekillerini ve ekonomik özelliklerini özetledik.
İçindekiler
Coğrafi bölgeler nasıl belirlendi?
Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesi, 1941 yılında Ankara’da toplanan Birinci Coğrafya Kongresi’nde belirlenmiştir. Bölgeler; iklim, yer şekilleri, bitki örtüsü, tarım ürünleri ve ekonomik faaliyetler gibi benzer özellikler dikkate alınarak ayrılmıştır. Bölgelerin adları, dört bölgede kıyısı bulunduğu denizden (Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz), üç bölgede ise Anadolu’daki konumundan (İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu) gelir. Bölge sınırları il sınırlarıyla örtüşmez; bu nedenle bir ilin toprakları birden fazla bölgede yer alabilir.
Marmara Bölgesi
Türkiye’nin nüfusu en kalabalık ve sanayisi en gelişmiş bölgesidir. İstanbul, Bursa, Kocaeli ve Tekirdağ gibi büyük şehirler bu bölgededir. Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan boğazlara sahip olması, bölgeyi ticaretin ve ulaşımın merkezi yapar. İklimi, Karadeniz, Akdeniz ve karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir. Bölgenin en büyük şehri hakkında İstanbul’da gezilecek yerler yazımıza göz atabilirsiniz.
Ege Bölgesi
Dağların kıyıya dik uzanması sayesinde deniz etkisi iç kesimlere kadar ulaşır. Kıyılarda Akdeniz iklimi görülür. Zeytin, incir, üzüm, tütün ve pamuk önemli tarım ürünleridir. Antik kentleri ve kıyılarıyla turizm ekonominin önemli bir parçasıdır. İzmir bölgenin en büyük şehridir.
Akdeniz Bölgesi
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi bölgenin belirgin özelliğidir. Toros Dağları kıyıya paralel uzanır. Seracılık, narenciye ve muz yetiştiriciliği ile pamuk tarımı öne çıkar. Antalya başta olmak üzere bölge, Türkiye turizminin en önemli merkezlerindendir.
Karadeniz Bölgesi
Her mevsim yağışlı iklimi ve yeşil ormanlarıyla tanınır. Dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle deniz etkisi iç kesimlere pek ulaşmaz. Çay ve fındık, bölgenin simge ürünleridir; Doğu Karadeniz’de çay tarımı yaygındır. Yaylalar ve doğal güzellikler bölgeyi doğa turizmi için cazip kılar.
İç Anadolu Bölgesi
Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı karasal iklim görülür. Bitki örtüsü bozkırdır. Buğday ve arpa gibi tahıllar başlıca tarım ürünleridir. Başkent Ankara, Konya ve Kayseri bölgenin önemli şehirleridir. Kapadokya’nın peri bacaları bölgenin dünyaca ünlü doğal güzelliklerindendir.
Doğu Anadolu Bölgesi
Türkiye’nin yüzölçümü en büyük ve ortalama yükseltisi en fazla olan bölgesidir. Kışları çok soğuk ve uzun geçer. Hayvancılık ekonominin temelini oluşturur. Türkiye’nin en yüksek dağı Ağrı Dağı ve en büyük gölü Van Gölü bu bölgededir. Bölgedeki zirveler için Türkiye’nin en yüksek dağları yazımıza bakabilirsiniz.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Türkiye’nin yüzölçümü en küçük bölgesidir. Yazları çok sıcak ve kurak geçer. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile sulama olanakları artmış, pamuk tarımı gelişmiştir. Antep fıstığı, kırmızı mercimek ve isot gibi ürünler bölgeyle özdeşleşmiştir. Gaziantep, Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgenin büyük şehirleridir. Zengin mutfak kültürü de bölgenin önemli bir değeridir; bölgeden gelen mercimekle hazırlanan mercimek çorbası tarifimize göz atabilirsiniz.
Bölgelerle ilgili kısa bilgiler
- En büyük bölge: Doğu Anadolu
- En küçük bölge: Güneydoğu Anadolu
- En kalabalık bölge: Marmara
- En çok yağış alan bölge: Karadeniz
- Kıyısı olmayan bölgeler: İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu
Coğrafi bölgeler hakkında daha ayrıntılı bilgi için Türkiye’nin coğrafi bölgeleri maddesine göz atabilirsiniz. Tatil planı yapanlar için kış tatili için Türkiye’de gidilecek yerler rehberimiz de hazır.
Türkiye’nin coğrafi bölgeleri ve bölümler
Her coğrafi bölge, kendi içinde daha küçük birimler olan bölümlere ayrılır. Örneğin Karadeniz Bölgesi Batı, Orta ve Doğu Karadeniz bölümlerine; Akdeniz Bölgesi ise Antalya ve Adana bölümlerine ayrılır. Bu bölümler, aynı bölge içinde bile iklim, yer şekilleri ve ekonomik faaliyetlerin ne kadar farklılaşabildiğini gösterir. Okullarda coğrafya derslerinde bölgeler ve bölümler, Türkiye’nin çeşitliliğini anlamak için temel bir çerçeve olarak öğretilir.
Coğrafi bölgeler, idari bir bölünme değildir. Türkiye’de illerin yönetimi bölgelere göre değil, il ve ilçe yapısına göre düzenlenir. İstatistik ve planlama çalışmalarında ise farklı bölge sınıflandırmaları da kullanılabilir. Coğrafi bölgeler ise iklim, doğa ve yaşam özelliklerini karşılaştırmak için en yaygın kullanılan sınıflandırma olmaya devam eder.
Kısacası
Türkiye’nin coğrafi bölgeleri, 1941’de Ankara’daki Birinci Coğrafya Kongresi’nde belirlenen yedi bölgedir: Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu. En büyük bölge Doğu Anadolu, en küçük bölge Güneydoğu Anadolu, en kalabalık bölge ise Marmara’dır.
Yorumlar (0)