Kışın Kuşlara Nasıl Yardım Edilir? Doğru Yem, Su ve Yemlik Hijyeni

Kar yağıp toprak donduğunda kuşların doğada yiyecek ve su bulması zorlaşır. Kısa kış günlerinde vücut ısılarını korumak için daha çok enerjiye ihtiyaç duyan küçük kuşlar için balkona konan bir avuç yem ve bir kap su hayati olabilir. Peki kışın kuşlara nasıl yardım edilir? İyi niyetle verilen bazı yiyecekler kuşlara zarar verebileceği için doğru yemi seçmek ve hijyene dikkat etmek gerekiyor. Aşağıdaki öneriler İngiliz Kraliyet Kuş Koruma Derneği’nin (RSPB) soğuk hava önerilerine dayanıyor.

Kışın kuşlara nasıl yardım edilir? Hangi yemler verilir?

• Kuş yemi karışımları: Ayçiçeği çekirdeği, darı ve çeşitli tohumlardan oluşan, kalorisi yüksek hazır kuş yemleri.
• Tuzsuz yer fıstığı: RSPB kaliteli fıstık öneriyor; bütün fıstıklar küçük yavrular için tehlike oluşturabileceğinden kırılmış ya da tel yemlikte verilmesi tercih edilir.
• Kuru yulaf ezmesi: Pişirilmemiş, kuru hâlde verilmeli.
• Mutfaktan güvenli seçenekler: Hafif rendelenmiş peynir, ezik ya da yumuşamış meyveler, pişmiş pirinç, fırında patates ve tuzsuz katı yağ.
• Enerji kekleri: Tuzsuz katı yağ ile tohumların karıştırılıp soğutulmasıyla hazırlanan yüksek enerjili kekler.

Kuşlara neler verilmemeli?

• Tuzlu yiyecekler: Tuzlu fıstık, cips ve tuzlu yemek artıkları kuşlar için zararlıdır.
• Küflü ve bozulmuş yiyecekler: Kuşlarda hastalığa yol açabilir.
• Süt: RSPB sütün kuşlara verilmemesini öneriyor.
• Pişmiş yulaf lapası: Yapışkan kıvamı kuşların gagasında sertleşebilir.
• Kurutulmuş hindistan cevizi: Kuşların midesinde şişebilir.
• Kızartma yağı ve et suyu yağı: RSPB’ye göre bu yağlar tüylere yapışarak su geçirmezliğini bozar ve kuşun soğuğa karşı korunmasını zorlaştırır.

Ekmek kuşların karnını doyursa da besin değeri düşüktür; düzenli yem olarak tohum ve fıstık gibi daha besleyici seçenekleri tercih edin.

Su da en az yem kadar önemli

RSPB, kuşlara içme ve yıkanma için yıl boyunca temiz su sağlanmasını öneriyor. Kışın su kapları donabileceği için her sabah buzu kırın ve suyu tazeleyin. Suya tuz ya da antifriz gibi donmayı önleyen maddeler kesinlikle eklemeyin. Sığ, kenarları eğimli bir kap küçük kuşların güvenle su içmesini sağlar.

Yemlik nereye konmalı?

• Kedilerin ulaşamayacağı, ama kuşların kaçabileceği çalılık ya da ağaca yakın bir yer seçin.
• Balkonda yemlik kullanıyorsanız camdan yeterince uzak bir köşe tercih edin; kuşların cama çarpmasını önler.
• Yemi her gün aynı saatlerde koymak kuşların düzene alışmasını sağlar.
• Komşularınızı ve apartman yönetimini rahatsız etmemek için yemin etrafa saçılmasını önleyen yemlikler kullanın.

Hijyen kuralları

RSPB, yemliklerin hastalık yayılmasını önlemek için haftada bir hafif deterjanlı suyla temizlenmesini öneriyor. Temizlik sırasında eldiven takın, ardından ellerinizi yıkayın. Yenmeyen ve küflenen yemi atın; yemliğin altında biriken kabukları ve artıkları düzenli olarak süpürün.

Kuşlarla birlikte diğer hayvanları da düşünün

Kışın yalnızca kuşlar değil sokak kedileri ve köpekleri de zorlanır. Evcil ve sokak hayvanları için öneriler kışın kedi ve köpek bakımı yazımızda. Kuşların yaşamı ve türleri hakkında genel bilgi için kuş maddesine, soğukta yaşayan canlıların ilginç uyumları için kutuplarda yaşayan hayvanlar yazımıza bakabilirsiniz. Çocuklarla birlikte kuş yemliği hazırlamak da kışın evde yapılacak güzel bir etkinlik; fikirler için çocuklarla evde etkinlikler yazımıza göz atın.

Hangi kuşlar gelir?

Türkiye’de kışın şehirlerde balkon ve bahçe yemliklerine en sık serçeler, büyük baştankaralar, ispinozlar, saka kuşları, kızılgerdanlar ve kumrular gelir. Yemliğinizi düzenli doldurursanız bir süre sonra aynı kuşların her gün aynı saatlerde ziyarete geldiğini fark edeceksiniz. Kuşları izlemek ve türlerini öğrenmek çocuklar için de keyifli bir doğa etkinliğidir. Kışın kuşlara yardım etmek için yemliği kuşlar alıştıktan sonra aniden boş bırakmamaya çalışın; özellikle soğuk ve karlı günlerde yemlik onların önemli bir besin kaynağı olabilir.

Kuşlara yem verirken miktarı abartmayın; bir günde tüketilebilecek kadar yem koymak hem israfı hem de farelerin ve diğer istenmeyen hayvanların yemliğe yönelmesini önler.

Kısacası

Kışın kuşlara nasıl yardım edilir sorusunun cevabı: kuş yemi tohumları, tuzsuz fıstık ve kuru yulaf gibi besleyici yiyecekler verin; tuzlu ve küflü yiyecek, süt, pişmiş yulaf ve kızartma yağı vermeyin. Her gün temiz su koyun, donan suyu tazeleyin ve yemliği haftada bir deterjanlı suyla temizleyin.